طراحی و اجرای فضای درمانی
فضاهای درمانی که برای درمان و جراحی های سرپایی، معاینه های معمولی و روتین و چکاپ ها و غیره استفاده می شوند جزو مهمترین مراکز بهداشتی – درمانی در تمامی کشورها هستند. حتما تا به حال پیش آمده که وارد فضای درمانی خاصی شده باشید حس خوبی در همان بدو ورود پیدا نکنید و نتوانید با آن ارتباط برقرار نمایید. اولین و شاید مهمترین دلیل آن طراحی فضای درمانی غیر اصولی است که نمی تواند جذابیت ایجاد کند و به مراجعه کنندگان حس آرامش و اطمینان خاطر بدهد. دقیقا همین مورد در رابطه با طراحی بیمارستان و سایر مراکز درمانی هم صدق می کند .
فضاهای درمانی را نمی توان براساس انواع سبک های معماری طراحی کرد چرا که اصول و ضوابط طراحی این نوع فضاها محدودیت هایی ایجاد کرده تا ضمن حفظ بهداشت، پرهیز از شلوغی و سردرگمی مراجعه کنندگان، کاملا زیبا و رضایت بخش و تلقین کننده حس آرامش به نظر برسد. به همین دلیل شاید اغراق نباشد اگر بگوییم که یکی از سخت ترین پروژه های معماری، طراحی فضای بهداشتی و درمانی است.
طراحی کلینیک :
کلینیک ، یک خدمات پزشکی سازمان یافته است که خدمات سرپایی تشخیصی ، درمانی یا پیشگیرانه را ارائه می دهد. اغلب، این اصطلاح کل یک مرکز آموزشی پزشکی، از جمله بیمارستان و امکانات سرپایی را در بر می گیرد. مراقبت های پزشکی ارائه شده توسط یک کلینیک ممکن است با یک بیمارستان مرتبط باشد یا نباشد .
کلینیکهای درمانی یکی از استرس زاترین مکانهای ممکن به حساب میآیند. طبیعی است که هر کسی با هر سنی هنگام ورود به کلینیک کمی احساس نگرانی و اضطراب داشته باشد. با در نظر گرفتن این مورد، طراحی کلینیک باید بهصورتی باشد که خیال بیمار و بهطور کلی مراجعهکنندگان را تا حد زیادی راحت کند و به آنها آرامش بدهد.
مهمترین عوامل در طراحی کلینیک جذاب و کاربردی :
- پذیرش دوستانه و گرم
- طراحی داخلی آرامشبخش
- نورپردازی و روشنایی
- طراحی سقف
- طراحی کف کلینیک
- طراحی دیوارها
- ایجاد تهویه مناسب
- رنگهای مناسب برای کلینیک
- انتخاب مبلمان، میز و صندلیها
- تابلوهای راهنما برای مسیریابی
و …

طراحی کلینیک فرآیندی تخصصی دارد که از عهده هر کسی بر نمیآید. برای اجرای طراحی مناسب در کلینیکها باید دانش و تجربه کافی در این زمینه داشت. هر کلینیک با توجه به خدماتی که ارائه میدهد، دارای بخشهای مختلفی است و هر یک از این بخشها داراری استانداردها و ویژگیهای خاصی برای طراحی هستند .
طراحی مطب :
مطب پزشک یک فضای عملکردی است که رعایت استانداردهای طراحی در آن اهمیت دارد. از طرفی لازم است فضا را از نظر بصری، زیبا و دعوتگرا جلوه دهید.
پس از آن لازم است با شناخت ریزفضاها و نیازهای پرسنل و مراجعین، بخشهای مختلف مطب پزشک را با نورپردازی و رنگ مناسب طراحی کنید. انتخاب متریال نیز یکی از مهمترین نکاتی است که باید در نظر داشته باشید.
با رسیدگی و توجه ویژه به بخش پذیرش مطب، میتوانید احساس بهتری را به مراجعین خود منتقل کنید. احساس اولیه مراجعین در بدو ورود، مهمترین چیزی است که باید هنگام دکور مطب در نظر داشته باشید.
یکی از مواردی که میتواند به آرامش حال بیمار کمک کند ، این است که بتواند ارتباط خوب و قوی را با پزشک خود برقرار کند . اما از چه راهی میتوان این ارتباط را بین بیمار و پزشک برقرار کرد . ایده ی جذابی که میتوان برای این مسئله بیان کرد این است که دکوراسیون داخلی را بر اساس علاقه مندی ها و سرگرمی های مورد علاقه پزشک و سازگار با روحیات او طراحی کرد . به طور مثال اگر پزشک علاقه مند به گل و گیاه است ، حضور گیاهان مناسب با محیط و حفظ بهداشت آنها و یا نصب تابلوهای نقاشی از گل و گیاه میتواند نشانگر روحیات پزشک باشد . یا اگر علاقه مند به ماشین باشد میتواند از ماشین های کوچک دکوری برای تزئین مطب خود استفاده کند . این ایده میتواند یک حس آشنایی و اعتماد را بین مراجعه کننده و پزشک ایجاد کند و بر روند درمان نیز تاثیر مثبتی دارد .
مهمترین عوامل در طراحی مطب :
• ورودی در طراحی مطب
• فضای پذیرش
• فضای انتظار
• از تجهیزات مورد استفاده در مطب آگاه باشید
• نورپردازی مطب
• رنگ
• کفسازی مطب
و …


طراحی درمانگاه :
درمانگاه ساختمان یا بخشی در بیمارستان یا مرکز بهداشتی-درمانی که به درمان بیماران یا مراقبت پزشکی از بیماران سرپایی اختصاص دارد. معمولاً درمانگاه موسسهای مستقل است که به درمان بیماران میپردازد اما برخلاف بیمارستان بیماران را بستری نمیکند .
طراحی درمانگاه به طور مستقیم بر تجربه ی افراد از فضا تاثیر می گذارد، در نتیجه ضروری است علاوه بر مسائل عملکردی، به نکات زیبایی شناختی نیز توجه شود. از اصلی ترین نکات حائز اهمیت در طراحی درمانگاه خلق فضایی تمیز و بهداشتی می باشد. اما در صورت عدم توجه به ایمنی و ایحاد محیطی آرامش بخش نتیجه ی مطلوبی به دست نخواهد آمد.
از آنجا که فضاهای درمانی به طور مستقیم با سلامت روحی و جسمی انسان ها در ارتباط می باشند، طراحی درمانگاه نیز باید بر اساس ضوابط و اصول معینی انجام شود. در نتیجه معماران در ارائه ی طراحی های آزاد و خلاقانه برای معماری با محدودیت هایی مواجه هستند.

طراحی بیمارستان :
در حالی که بیمارستان ها در گذشته آگاهانه جهت مصارف پزشکی، جراحی طراحی می شدند. امروزه اصول و ضوابط معماری در مراکز درمانی شاهد تغییر جهت به سوی انسان گرایی در امکانات بیمارستانی می باشد. بیمارستانهای امروزی بیشتر به هتل شبیه هستند. وجود فضای اقامتی دارای اهمیت بیشتری نسبت به طرح های سرد بهداشتی در بیمارستانهای گذشته است. مدت زمان بستری و اقامت بیمار به طور پیوسته کوتاهتر می شود و علاقه به اتاق های یک تختی یا دو تختی (در خصوص بیمارهای خصوصی) بیشتر شده است .
فضاهای با اهمیت بیمارستان :
1. مفهوم طرح ریزی
2. مسیریابی
3. داروخانه
4. استریل سازی مرکزی
5. بخش مراقبت های ویژه
6. دپارتمان های مراقبت
یکی از مهمترین مسائل در طراحی ساختمان بیمارستان دقت به نکات طراحی سازه برای این ساختمانها است. ضوابط طراحی بیمارستان در بخش سازهای کاملا مشخص و البته بسیار پیچیده است. برای طراحی سازه بیمارستانها نیاز است تا طراح به آیمهای بسیار مختلفی دقت نماید برای مثال طراحی داخلی بیمارستان پس از کرونا متفاوت با قبل آن است. بخش اعظمی از مسائل مربوط به طراحی سازه بیمارستانها به محل قرار گیری آن و شرایط جغرافیایی دارد.
طراحی ریز فضاهای بیمارستان به معنای طراحی جزئی و دقیق داخلی بیمارستان است که شامل طراحی اتاقها، کمدگاهها، پذیرشها، پستهای کاری پرستاری، ایستگاههای دارویی، تجهیزات پزشکی، نورپردازی، دکوراسیون، تهویه مطبوع و همچنین انتخاب مواد و تجهیزات مناسب برای بیمارستان میشود. این طراحی جزئی با هدف ایجاد یک محیط بهینه و ایمن برای مراقبت از بیماران، کارکنان و مراجعه کنندگان انجام میشود .
